E-TİCARET
B2B Nedir ?
E-Ticaret
E-ticaret kapsam olarak 2 farklı pazara ayrılır. Bunları B2B (Business to business-Firmadan firmaya e-ticaret) ve B2C (Business to customer- Firmadan müşteriye yönelik e-ticaret) pazarları olarak belirtebiliriz.
Genel anlamda e-ticaret, tanınma açısından B2C pazarı olarak daha çok bilinmektedir. Bunda temel etken, son kullanıcıya yani müşteriye yönelik olmasındadır. Bu nedenle daha çok insanı ilgilendirebilecek bir pazar alanıdır. Oysa B2B pazarı daha dar bir kesime seslenmesine rağmen, hem iş yapan firmalar arası işlem yükü hem de özel işlerlik açısından B2C´ ye göre daha etkin, kapsamlı ve teknik bir yapıya sahiptir. Bu anlamda B2B çok daha sektörel bir ağı simgeleyen bir kavramdır.
Kısa bir tanım yapacak olursak, B2B´yi işletmeler için tedarik pazarı olarak da niteleyebiliriz. işletmeler bu şekilde Internet üzerinden, mal ve hizmet üretim aşamasında ihtiyaç duydukları ürün tedariklerini ya da tam tersi, başka işletmelerin ihtiyaç duyduğu ara malların toptan satışlarını kolaylıkla yapabilme olanağına kavuşabilmektedirler.
Yapılan araştırmalar Türkiye´deki e-ticaret pazarının %62´sini B2B pazarının, kalan %38'lik kısmını ise B2C pazarının karşıladığı görülmektedir. Bu rakamlar da açıkça gösteriyor ki, e-ticarette asıl yük ve iş hacmi B2B yani tedarik pazarında yoğunlaşıyor. Ülkemizde e-ticaretin gün geçtikçe ilerlemesi bu hacmi çok daha yükseklere taşıyacaktır.
B2C nedir ?
E-Ticaret
Web tabanlı ticaret uygulamaları içinde en bilineni B2C (Business to customer – Firmadan müşteriye e-ticaret) sistemidir. B2C pazarı, karşımıza daha çok Internet üzerinden satış yapan web portalları ve sanal mağazalar aracılığıyla çıkmaktadır.
Genel olarak, ticari kurumların kendi web sitelerinden pazarlama ve satış yapabilmelerini sağlayan tüm işlemler B2C kapsamındadır. Bu sistemde müşteriler ihtiyacını duydukları ürünleri firmanın web sitesinden ya da firmanın ürünlerini verdiği ve başka firmaların ürünlerinin de pazarlandığı web portalları veya sanal mağazalardan (bunlara elektronik pazaryerleri de diyebiliriz) sipariş ederler. Müşteri siparişlerle birlikte, ödeme için kredi kartı bilgilerini de elektronik ortamda web sitesine gönderir. Bu işlem VPOS * denilen, Internet üzerinden kredi kartlı alışveriş yapma olanağı sağlayan oldukça güvenli ve gizlilik sistemleri gelişmiş bir ödeme mekanizmasıyla yapılır. VPOS sistemi, diğer alışverişlerde sık sık kullandığımız POS cihazlarının Internet’e uyarlanmış şeklidir. VPOS, bankalar aracılığıyla işleyen bir sistem olduğundan, pazarlayıcı firmanın bu tür ödemeler için VPOS hizmeti sunan bir bankayla e-ticaret sözleşmesi imzalaması gerekmektedir. Ülkemizde bir çok banka bu hizmeti sunmaktadır. Bunun dışında firmanın tercihine göre EFT ya da havale yoluyla ödeme olanakları da mevcuttur.
B2C pazarındaki bu sipariş ve ödeme sistemi perakende piyasalarında iş yapan firmalar ya da perakendeciler için oldukça büyük avantajlar sağlayan bir e-ticaret sistemidir. Ülkemizde, 2004 yılı için verilen rakamlara göre B2C e-ticaret hacmimizin 1.5 milyon USD’ a ulaşacağı belirtilmektedir. Perakende sektöründe hizmet veren KOBİ’lerimiz e-ticaret uygulamalarına geçtikçe bu iş hacmi katlanarak artacaktır.
B2B´ nin sağladığı avantajlar
E-Ticaret
B2B e-ticaret uygulamalarının sağladığı avantajları şöyle sıralayabiliriz,
· Herhangi bir aracıya gerek kalmadan bilgiye ve ürüne ulaşma şansı
· Müşteri taleplerinden daha çabuk haber alma ve değerlendirme olanağı
· Tedarikçi seçiminde daha geniş seçenekler ve tercihler elde etme avantajı
· Ürünlerin pazara sunumu ve takibinin kolaylaşması
· Bürokratik işlemlerin azalması hatta bazı işlemlerde ortadan kalkması.
· Sadece yerel pazardaki tedarikçileri ya da ürettiğiniz ürünü talep edecek diğer firmaları değil, yurtdışındaki tedarikçi ya da müşterileri kolaylıkla bulma olanağına kavuşma
· Stok takibi kolaylaşır ve stok devir hızı artar. Tedarikçiler de stok durumunuza göre kendilerini daha iyi ayarlayıp, is sürecinize göre daha uyumlu hareket ederler.
· Satınalma maliyetleri azalır
· Müşteri memnuniyeti artar
· Firma içi verimlilik ve işlerin kontrolü, denetlenmesi konularında etkinlik artar.
Ülkemizdeki B2B altyapısını genellikle büyük firmaların oluşturduğu bayilik otomasyonunda görüyoruz. Bu şekilde kapalı bir ağ yapısında, firmaya bağlı bayiler, tedarik, stoklama, dağıtım, pazarlama vs gibi iş süreçlerini etkin şekilde yürütme olanağına kavuşuyorlar. E-ticaret teknolojisinin getirdiği bu sistem, her hangi bir büyük firmaya bağlı olmadan bağımsız olarak çalışan tüm KOBİ´lerimizde de önümüzdeki dönem hızla yaygınlaşacak ve yaygınlaştıkça bu avantajları yakalayacaklardır.
Avrupa Birliği´nin, müzakerelerin olumlu sonuçlanması için şart koştuğu temel öğelerden biri de, KOBİ´ lerimizin güçlendirilmesi ve e-ticaret olanaklarından daha iyi yararlanabilmeleri için, devletin bilişim teknolojileri altyapısı ve mevzuatlarını bir an önce AB standartlarına ulaştırmasını istemesidir. Bu durum, e-ticaret ve dolayısı ile B2B pazarında meyvelerini verecektir. Bu nedenle firmalarımızın bu konuda bir an önce harekete geçmelerinde fayda vardır. Geleneksel iş süreçleriyle yapılan işlemlere oranla e-ticaretin sağladığı verimlilik, maliyet tasarrufu, dünyada ve ülkemizde rekabet şansı arayan küçük-orta ölçekli firmalarımıza büyük bir olanak sağlayacaktır. KOBITEK olarak, bu konulardaki gelişmeleri sizlerle paylaşıp, e-ticaret uygulamalarınızda ve bu konudaki teknoloji ürünlerini bulmanızda size destek olma misyonunu taşıyacağız.
B2C e-ticaretin sağladığı avantajlar
Yılın 365 günü, günün 24 saati sipariş alabilme olanağı.
Aracı olmadan, doğrudan müşteriye ulaşabilme olanağı
Web sitenizdeki geri bildirim sistemiyle müşteri istek ve taleplerini yakından izleyebilme şansı
Kendi yerel pazarınızla yetinmeyip, başka kentlerdeki ve yurtdışındaki pazarlara da açılabilme, rekabet gücü elde edebilme şansı. Büyük firmaların sahip olduğu ihracat olanaklarından küçük firmalarında yararlanabilme şansı.
Pazarlama faaliyetleri için gereken personel, zaman ve araç maliyetlerini minimuma indirebilme ve böylece etkin tasarruf ve verimlilik avantajı sağlayabilme olanağı.
Müşteri yönünden alışverişte zaman, mekan gibi zorunlulukların ortadan kalkması. Ayrıca alışveriş sürecinin uzamadan kolayca tamamlanması.
B2C e-ticaret sayesinde bu avantajları yakalamanın yolu ise, aşağıda sayacağımız şu önemli noktalardan geçmekte,
Her konuda olduğu gibi B2C e-ticaret uygulamalarında da profesyonel düşünce ve yaklaşım en önemli konudur. Teknolojiyi takip, e-ticaret altyapı kurulumunda özen ve profesyonel bilişim ve yazılım firmalarıyla çalışma başlangıç anlamında ihmal edilmemesi gereken konulardır.
Müşteri güveni ve bağımlılığı için, aldığınız siparişleri taahhüt ettiğiniz zaman dilimi içinde müşteriye ulaştırmanız şarttır.
Web siteniz sizin sanal işyerinizdir, bu nedenle nasıl işyerinize özen gösteriyorsanız, web sitenizin de dizayn, içerik ve kullanışlılık açısından işlevli, zengin, hızlı açılan ve rahat gezilen bir tasarıma sahip olması gerekir. Belli aralıklarla güncelleme yapmalı, pazarladığınız ürünlerin eksiksiz detaylarına dikkat etmeli, hızı düşüren ve göz tırmalayan görsel tasarım yerine, işlevli ve boğucu olmayan, göz yormayan bir görsel tasarımı tercih etmelisiniz.
E-ticaret ülkemizde fırsatların olduğu bir pazardır ve bu alanda yer almak hem internet gelişimini desteklemek, hem yeni iş alanları yaratmak hem de ekonomiyi güçlendirmek adına değerli bir yaklaşımdır.
Ülkemizde e-ticaret pazarının 2008 yılı sonunda 300 milyon doları bulacağı tahmin edilmektedir ve pastadan büyük payı belli başlı servislerin alıyor olmasının yanında, yüzlerce irili ufaklı servis de bulunmaktadır.
Bir e-ticaret uygulamasını hayata geçirirken dikkat etmeniz gereken bir çok kriter bulunuyor. Bunlar kendi aralarında birçok kategoriye ayrıştırılabilir. Daha sonra alt kollarla ve maddelerle bu detayları genişletebiliriz. Bunların her biri önemli olmakla birlikte bazıları hayati öneme sahiptir. Tahmin edeceğiniz gibi en önemlsi de kullanıcıların sizin projenizle karşılaştığı bölümlerdir. Bu yazıda size bir e-ticaret uygulaması için en önemli detaylardan, yani teknik stratejilerden bahsetmek istiyorum.
Teknik detayları kısaca şöyle sınıflandırıp, açıklayabiliriz:
1. Doğru konumlandırma.
- Kullanıcılar tarafından kolay bulunabilmelidir.
- Ürünler mümkün olduğu kadar görsel sunulmalıdır.
- Sitenin trafiği, kullanıcıların performansını etkilememelidir.
2. Etkileşimli, eğlenceli ve kolay anlaşılır tasarım.
- Siteye bağlanan kullanıcılara çeşitli promosyonlar sunulmalı, kullanıcıların sitede fazla zaman harcaması sağlanmalı, tekrar gelmesi için çeşitli yöntemler, eğlenceler tasarlanmalı ve uygulanmalıdır.
- Ana sayfada kullanıcıların ilgisini çekeceği düşünülen bilgilere de yer verilmelidir.
- Ürün bilgilerinin ayrıntıları, ana sayfalar yerine yalnızca gerçekten isteyen kullanıcıların erişecekleri alt sayfalarda konumlandırılmalıdır.
- Kullanıcılara, online alışveriş ortamında geleneksel yöntemlere oranla daha uygun olanaklar ve ödeme koşulları sunulmalıdır.
3. Ürün ve hizmetlerin tümü için bir bilgi kaynağı olması.
- Bilgiler mümkün olduğu kadar ücretsiz sunulmalıdır.
- Satılan ürünlerin desteği online olarak verilecek şekilde tasarlanmalıdır.
- Çok sık karşılaşılan sorular ve yanıtları sitede yer almalıdır.
- Site, ürün ve hizmetlerle ilgili bir kütüphane haline getirilmelidir.
4. Tüketicilerin güvenini kazanmak.
- Fiziksel adresler mutlaka kolay görülen bir yerde konumlandırılmalıdır.
- Tüketicilere ürün/hizmetlerden tatmin garantisi verilmelidir.
- Sipariş ve ürün kriterleri tam olarak açıklanmalıdır.
- Kullanıcıların sorunlarını online olarak iletebilecekleri ve kısa sürede yanıt alabilecekleri bir sistem oluşturulmalıdır.
- Tüketicilerin sipariş formlarından vazgeçme seçeneği bulunmalıdır.
5. Gerekli dikkati ve özveriyi göstermek.
- Kullanıcılarla online iletişime geçildiği anda artık onların elindesinizdir. Hizmetler ve ürünler internet aracılığı ile sunulmaktadır ve kullancıların parmaklarının ucundadır.
- Kullanıcılardan gelen mesajların sürekli takibini sağlayacak bir sistem oluşturmalı ve bu tür çalışmaların sürekliliği sağlanmalıdır.i
- Siteye farklı bilgisayarlardan bağlanıp, sık sık performans kontrolü yapılmalıdır.
- Rakiplerin sitelerine bağlanarak neler yaptıkları izlenmelidir. Onların sitelerinden alışveriş yapın ve kendi çalışmalarınızla karşılaştırın. Her zaman rakiplerden öğrenecek şeyler vardır.
6. Dünyaya duyurmak.
- Site, işletmenin kendi çalışmaları dışında da kullanılabilir kılınmalıdır. Kullanıcılara siteye bağlanmaları için farklı nedenler sunmalısınız. (Çeşitli linklerin eklenmesi konusunda yasal kısıtlar söz konusudur. Bunlara dikkat edin.)
- Sitede yer alan her bilgi ve çalışmanın yasal olmasını özen gösterilmeli, özellikle telif hakları konusuna dikkat edilmelidir.
- Kullanıcıların siteye aşina olmasını sağlayacak yöntemler geliştirilmelidir.
- Internete ayrılan bütçeden, internet üzerinde reklam için bir miktar mutlaka ayrılmalıdır.
7. Kullanıcılarla ilişki kurmak.
- Siteye bağlanan kullanıcılarla iletişime geçmek için onlardan izin istenmelidir.
- Onay aldığınız kullanıcılar diğerlerinden ayrı bir kategoride değerlendirilmeli ve özel hizmetlerden yararlanmaları sağlanmalıdır. Bu, onların kendilerini farklı hissetmelerini sağlayacak yöntemlerden biridir.
- Kullanıcıların, iletişime geçmelerini sağlayacak nedenler oluşturulmalıdır.
- Onayı alınmayan bir kullanıcı ile kesinlikle iletişime geçilmemelidir.
- Sürekli olarak internette yenilikler takip edilmeli, bunlar mevcut siteye uygulanmalıdır.
- Kullanıcıların siteye olan ilgisini sürekli kılacak nedenler oluşturulmalıdır.
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:
Bir web sitesi oluştururken, işletmeye gelen tüketiciler göz önünde bulundurulmalıdır; web kullanıcıları değil. Hedeflenen kullanıcı kitlesi, işletmeyi ziyaret etmektedir; yalnızca web sayfasını değil. Web sitesi oluşturmak, dergi-gazetelere reklam vermek, billboard-broşür hazırlamak, fuarlara katılmak, tanıtım disketleri ve CD-ROM'ları oluşturmak gibi pazarlama ve tanıtım çalışmalarının tümünü içerir.
Internet aracılığı ile dünyaya açılan ana kapı olan web sayfaları ve e-ticaret sistemi tasarlanırken göz önünde bulundurulması gereken çeşitli bileşenler söz konusudur. Bunları sıralarsak:
Performans: Öncelikle, sitenin perfomansı, hem ev kullanıcıları hem de işyerleri açısından tatmin edici olmalıdır. Bunun için, hizmet sunulan sistemlerin ve bağlantıların hızı kadar, sitenin oluşturulmasında kullanılan yazılımların da büyük önemi bulunmaktadır.
Harita: Kullanıcıların, sitede yer alan bilgilerin tümünün yerlerini gösteren bir haritaya kolayca erişebilmeleri sağlanmalıdır.
Arama: Kullanıcıların, sunulan bilgilere ve hizmetlere kolayca erişebilmeleri için mutlaka bir kesin sonuçlar veren bir arama özelliği eklenmeldir.
Fiziksel Adres: Kullanıcıların istedikleri an iletişime geçmede geleneksel yöntemlerden yararlanmalarına olanak tanınmalıdır. İşletmenin adres ve telefonu kolayca ulaşabilecekleri yerde bulundurulmalıdır. Örneğin anasayfada.
Görsellik: Sunulan bilgilerde görselliğe özen gösterilmelidir. Bu görsellik oluşturulurken, kullanıcıların alışkın oldukları araçlardan yararlanılmadır. Etkisinden emin olmadığınız hiçbir görsel bilgiyi sitenize koymayın. Bu, kullanıcıların performansını düşürmekten ve sitenizin kullanımını yavaşlatmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Ayrıca;
- Kullanıcıların ya da personelin gerektiğinde eski bilgilere, örneğin eski sipariş bilgilerine ulaşab,lmesine olanak tanıyacak bir sistem oluşturulmalıdır.
- Yedekleme ve sorun giderme çalışmalarının mümkün olduğu kadar otomatik olarak gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
- Kullanım hatalarından kaynaklanan sorunlar bir arada bulundurulmalı ve sık yapılan hatalara karşı önlemler geşiltirilmelidir.
- Kullanımda karşılaşılan sorunlar belirlenmelidir.
Bilgi bütünlüğü sağlayacak çalışmalara özen gösterilmelidir; verilerin aktarılmasında ya da formatında ortaya çıkabilecek hatalar, aranan bilgilerin sistemde bulunmamasından kaynaklanan aksaklıklar, aynı bilginin farklı yerlerde konumlandırılması gibi. Bu noktalara dikkat etmeniz, Türkiye gibi e-Ticaret'in henüz emekleme aşamasında olduğu bir ülkede projenizdeki kalite ve etiğin hissedilmesi, daha çok talep görmesi ve kurumsal başarıyı yakalamanız açısından oldukça önemlidir.
Bir e-Ticaret projesi için oldukça önemli olan bu teknik konumlandırmaların yanısıra bir de markalama ve pazarlama başlığı var. Bu hayati öneme sahip konuyu ise bir başka yazımızda ele alacağız.
Kaynaklar:
" Jakob Nielsen - "Homepage Usability"
